ياد كرديم و مخصوصا به عنوان يك سلاح مخرب در جنگهاى لوشه و رنده و دژهاى مجاور غرناطه به كار مىرفت و سبب پيروزى مسيحيان بر مسلمانان گرديد چه بوده است . صاحب اخبار العصر كه خود شاهد برخى از اين جنگها بوده و كتاب خود را نيم قرن بعد از آن نوشته است در وصف « انفاط » گويد كه « پادشاه قشتاله داراى « انفاط » بود و به وسيله آن گلوله‌هايى از آتش پرتاب مىكرد ، كه به هوا مىرفت و سپس در جايى فرود مىآمد و بر هر جا كه فرود مىآمد به آتش مىكشيد و مردم مواضعى را كه بر آن فرود مىآمد وادار به تسليم مىساخت . » « 41 » مىدانيم كه مسلمانان مشرق از آغاز جنگهاى صليبى در به كار بردن سلاحهاى آتشى و انفاط مهارت يافته بودند . اين آتش به وسيلهء آلاتى پرتاب مىشد كه آنها را حراقه مىگفتند . اين گلوله را بر لشكرگاهها و دژهاى دشمن و كشتيها مىافكندند و آنها را نابود مىكردند . اين آتش‌افكنها را در جنگهاى صليبى نقش مهمى بود . مصريان براى رد تجاوز صليبيان و پراكنده ساختن لشكرشان از آن سود مىبرده‌اند . ظاهرا اين سلاحى كه مسلمانان مشرق از پيش مىشناخته‌اند مسلمانان افريقيه و اندلس از نيمهء قرن هفتم هجرى با آن آشنا شده‌اند و در جنگ با مسيحيان اندلس به كار برده‌اند . در محاصرهء لبله به سال 655 ه / 1257 م موحدين براى دفع لشكرهاى آلفونسوى دهم پادشاه قشتاله آلاتى داشته‌اند كه سنگ و مواد ملتهب پرتاب مىكرده و صدايى چون صداى رعد داشته . در طول اين سالها در ساختمان آنها نيز تغييراتى داده شده . از اواسط قرن هشتم هجرى / چهاردهم ميلادى مىبينيم كه مسلمانان اندلس در جنگ با مسيحيان چنين سلاحى را كه ضمن پرتاب كردن سنگ و آتش بانگى سهمناك برمىآورده به كار مىبرده‌اند . « 42 » مسلمانان اندلس توانائى و مهارت خود را در به كار بردن اين سلاح در چند مورد آشكار ساخته‌اند . در محاصرهء بياسه به سال 724 ه / 1324 م در عهد سلطان ابو الوليد

--> ( 41 ) . اخبار العصر ص 22 . ( 42 ) . رجوع كنيد به كتاب من « مواقف حاسمة فى تاريخ الاسلام » الطبعة الثالثه ص 108 و 109 .